Dziś temat na życzenie. Opiszę problem na przykładzie Anny.
Anna ma 32 lata. Od kilku lat jest w związku z Mariuszem. Na początku relacji był czarujący, troskliwy i bardzo zaangażowany. Szybko mówił o wspólnej przyszłości. Już po miesiącu znajomości powiedział, że marzy o domu, że chciałby wreszcie się ożenić i ustatkować się. Anna była przekonana, że to właśnie to ten i że wreszcie znalazła przyszłego męża. Mariusz był czuły, mówił dużo ciepłych słów, przynosił kwiaty i prezenty. Z czasem jednak jego zachowanie zaczęło się zmieniać.
Zgodnie z badaniami nad cechami
narcystycznymi (m.in. koncepcją Narcissistic Personality Disorder opisaną w
klasyfikacji DSM-5 oraz badaniami nad tzw. „ciemną triadą” Paulausa i
Williamsa), osoby o nasilonych cechach narcystycznych wykazują:
·
nadmierną
potrzebę podziwu,
·
brak
empatii,
·
skłonność
do manipulacji,
·
poczucie
wyższości,
·
wrażliwość
na krytykę.
Jakich technik
manipulacyjnych używa Mariusz?
1. Love bombing
Na początku relacji Mariusz mówił
dużo komplementów i stosował też technikę love bombing często też używaną w
sektach. To technika polegająca na intensywnym bombardowaniu uczuciami i
komplementami, by szybko zbudować zależność emocjonalną. Badania pokazują, że
osoby narcystyczne często przyspieszają intymność, aby uzyskać kontrolę nad
partnerem.
2. Gaslighting (podważanie
rzeczywistości)
Anna zaczyna zauważać niepokojące
zachowania Gaslighting to forma manipulacji polegająca na podważaniu czyjejś
percepcji rzeczywistości. Badania nad przemocą psychiczną pokazują, że
długotrwałe stosowanie tej techniki prowadzi do obniżenia poczucia własnej
wartości i dezorientacji poznawczej.
3. Ciągła krytyka
Po okresie idealizacji Mariusz
zaczyna krytykować wygląd Anny i porównywać ją z innymi kobietami,To typowy
cykl: idealizacja → dewaluacja → odrzucenie. Psychologia relacji wskazuje, że
taki cykl wzmacnia uzależnienie emocjonalne partnera.
4. Wzbudzanie poczucia winy w
partnerce
Gdy Anna zarzuca mu brak
wsparcia, Mariusz odpowiada:
·
„To
ty mnie nie wspierasz.”
·
„Gdybyś
była bardziej wyrozumiała, nie musiałbym się tak zachowywać.”
Projekcja polega na przypisywaniu
drugiej osobie własnych cech lub zachowań. Badania nad narcyzmem wskazują, że
osoby narcystyczne często unikają odpowiedzialności i przerzucają winę.
5. Ciche dni i wycofanie (kara
emocjonalna)
Gdy Anna wyraża sprzeciw, Mariusz
przestaje się odzywać przez tydzień lub
dłużej...
Jak Anna może się
bronić?
Po pierwsze –
edukacja i rozpoznanie mechanizmów
Zrozumienie, czym jest narcyzm i
manipulacja, zmniejsza ich skuteczność. Badania wskazują, że świadomość technik
manipulacyjnych obniża ich wpływ psychologiczny.
Po drugie –
stawianie granic
Granice muszą być konsekwentne. Osoby
narcystyczne testują ich trwałość.
Po trzecie –
nie wchodzenie w grę emocjonalną
Nie tłumaczyć się nadmiernie.
Nie udowadniać swojej wartości.
Nie reagować na prowokacje.
Po czwarte –
wsparcie zewnętrzne
Rozmowa z terapeutą czy coach a
może wsparcie rodziny?. Badania nad przemocą psychiczną pokazują, że izolacja
wzmacnia kontrolę sprawcy.
Po piąte –
odbudowa poczucia własnej wartości
·
dbanie
o swoje pasje,
·
utrzymywanie
relacji społecznych,
·
praca
nad samooceną.
Po szóste –
rozważenie odejścia
W przypadku nasilonych cech
narcystycznych zmiana partnera jest bardzo mało prawdopodobna bez długotrwałej
terapii i realnej motywacji do zmiany.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz